Spor yapan kişilerde ani hareketler, sert darbeler ve eklemi zorlayacak bir şekilde düşmeler nedeniyle eklem çıkığı sık görülen bir sorundur. Özellikle futbol, basketbol, voleybol, güreş ve kayak gibi temasın yoğun olduğu sporlarda omuz, dirsek, parmak ve ayak bileği çıkıklarıyla sıkça karşılaşılır. Çıkık eklemin hızlı bir şekilde yerine oturulması sporcunun sağlığına kavuşmasına ve dolayısı ile sahalara dönmesini sağlayacaktır.
Eklem çıkığı, eklemi oluşturan kemiklerin olması gerek pozisyonunda olmaması durumudur. Çıkık oluştuğunda eklemde şiddetli ağrı, şekil bozukluğu, şişlik ve hareket kısıtlılığı görülür. Kontrolsüz ve bilinçsizce yapılacak müdahaleler eklemin daha da fazla zarar görmesine hatta kırığın oluşmasına neden olabileceği unutulmamalıdır. Bu neden böyle bir şüphe varlığında derhal bir sağlık kuruluşuna başvurmalı ve Xray kontrolleri sonrası gerekli tedavi planlanmalıdır.
Eklem çıkığı tedavisinde ilk adım, eklemin doğru pozisyonuna geri yerleştirilmesidir. Bu işlem mutlaka gerekirse anestezi altında ortopedi ve travmatoloji uzmanı tarafından yapılmalıdır. Bilinçsiz şekilde yapılan müdahaleler; bağ, sinir,damar hasarı hatta kemik kırıklarına neden olabilir. Eklemin yerine oturtulmasının ardından genellikle kısa süreli istirahat, yumuşak dokuların iyileşmesi için askı veya atel kullanımı önerilir.
Sporcularda eklem çıkığı sonrası tedavinin en önemli aşamalarından biri fizik tedavi ve rehabilitasyondur. Askı veya atel uygulaması vasıtası ile yapılan zorunlu istirahat sonrası iyileşen travmatize yumuş dokuda sertlikler oluşur, bunun sonucunda eklem sertliği oluşur. Eklem hareket açıklığının tekrardan kazandırmak ve eklem çevresindeki kasların güçlendirilmesi, tekrar çıkık riskini azaltır. Özellikle omuz çıkığı yaşayan sporcularda düzenli egzersizler büyük önem taşır. Basit çıkıklarda birkaç hafta içinde spora dönüş mümkünken, tekrarlayan veya bağ yırtığı ile birlikte olan çıkıklarda bu süre uzayabilir.
Bazı durumlarda cerrahi tedavi gerekebilir. Özellikle aynı eklemde sık tekrar eden çıkıklar eklem içindeki yapılarda bir hasar olduğunu veya anatomik bir takım yetersizlerin olduğunu gösterirken sonuç olarak spor performansını ciddi şekilde etkiler. Artroskopik (kapalı) ameliyatlar sayesinde eklem stabilitesi sağlanır ve sporcu kontrollü şekilde yeniden sahalara dönebilir.
Sonuç olarak sporcularda eklem çıkığı, doğru zamanda ve doğru yöntemle tedavi edildiğinde kalıcı sorunlara yol açmadan iyileşebilir. Ağrı geçse bile tedaviyi yarım bırakmamak, fizik tedaviye devam etmek ve spora dönüşü uzman kontrolünde yapmak, hem performansı korur hem de tekrar sakatlanma riskini azaltır.
Eklem çıkığı, eklemi oluşturan kemiklerin olması gerek pozisyonunda olmaması durumudur. Çıkık oluştuğunda eklemde şiddetli ağrı, şekil bozukluğu, şişlik ve hareket kısıtlılığı görülür. Kontrolsüz ve bilinçsizce yapılacak müdahaleler eklemin daha da fazla zarar görmesine hatta kırığın oluşmasına neden olabileceği unutulmamalıdır. Bu neden böyle bir şüphe varlığında derhal bir sağlık kuruluşuna başvurmalı ve Xray kontrolleri sonrası gerekli tedavi planlanmalıdır.
Eklem çıkığı tedavisinde ilk adım, eklemin doğru pozisyonuna geri yerleştirilmesidir. Bu işlem mutlaka gerekirse anestezi altında ortopedi ve travmatoloji uzmanı tarafından yapılmalıdır. Bilinçsiz şekilde yapılan müdahaleler; bağ, sinir,damar hasarı hatta kemik kırıklarına neden olabilir. Eklemin yerine oturtulmasının ardından genellikle kısa süreli istirahat, yumuşak dokuların iyileşmesi için askı veya atel kullanımı önerilir.
Sporcularda eklem çıkığı sonrası tedavinin en önemli aşamalarından biri fizik tedavi ve rehabilitasyondur. Askı veya atel uygulaması vasıtası ile yapılan zorunlu istirahat sonrası iyileşen travmatize yumuş dokuda sertlikler oluşur, bunun sonucunda eklem sertliği oluşur. Eklem hareket açıklığının tekrardan kazandırmak ve eklem çevresindeki kasların güçlendirilmesi, tekrar çıkık riskini azaltır. Özellikle omuz çıkığı yaşayan sporcularda düzenli egzersizler büyük önem taşır. Basit çıkıklarda birkaç hafta içinde spora dönüş mümkünken, tekrarlayan veya bağ yırtığı ile birlikte olan çıkıklarda bu süre uzayabilir.
Bazı durumlarda cerrahi tedavi gerekebilir. Özellikle aynı eklemde sık tekrar eden çıkıklar eklem içindeki yapılarda bir hasar olduğunu veya anatomik bir takım yetersizlerin olduğunu gösterirken sonuç olarak spor performansını ciddi şekilde etkiler. Artroskopik (kapalı) ameliyatlar sayesinde eklem stabilitesi sağlanır ve sporcu kontrollü şekilde yeniden sahalara dönebilir.
Sonuç olarak sporcularda eklem çıkığı, doğru zamanda ve doğru yöntemle tedavi edildiğinde kalıcı sorunlara yol açmadan iyileşebilir. Ağrı geçse bile tedaviyi yarım bırakmamak, fizik tedaviye devam etmek ve spora dönüşü uzman kontrolünde yapmak, hem performansı korur hem de tekrar sakatlanma riskini azaltır.
Bu içerik, Prof. Dr. Halil Burç’un 25+ yıllık klinik deneyimi temel alınarak hazırlanmıştır.